Cách xử trí khi bị say nắng, say nóng

Thời tiết nắng nóng có thể gây ra nhiều bệnh lý có mức độ từ nhẹ đến nặng.Khi gặp các triệu chứng say nắng, say nóng bạn cần nhanh trí xử lý ngay để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí là nguy hiểm đến tính mạng.Trước một trường hợp bị say nắng, say nóng, chúng ta cần nhanh chóng tiến hành các biện pháp sơ cứu tại chỗ ngay lập tức, khi chưa có sự hỗ trợ của nhân viên y tế

 

  1. Cách xử trí khi bị say nắng, say nóng
  • Nhanh chóng làm giảm thân nhiệt cho nạn nhân di chuyển nạn nhân vào chỗ mát có bóng râm, thoáng gió, sử dụng quạt tốc độ lớn, cởi bỏ bớt quần áo trên người, cho uống nước mát có pha chút muối hoặc dung dịch Oresol pha đúng liều lượng, chườm lạnh bằng khăn thấm nước mát, lau người hoặc vẩy nước mát lên người, đặc biệt chú ý tại những vị trí có động mạch lớn đi qua, gần bề mặt da như: nách, bẹn, cổ. Nếu sơ cứu sau 1 giờ, thân nhiệt của nạn nhân hạ xuống tới 39 độ C là đạt hiệu quả, sau đó tiếp tục theo dõi trong 24 giờ tại cơ sở y tế để được khám và sử dụng thuốc theo chỉ định.
  • Việc nhanh chóng giúp bệnh nhân hạ nhiệt là vô cùng quan trọng và cần thiết, bởi vì say nắng, say nóng chủ yếu là do nguyên nhân thân nhiệt tăng và mất nước. Không đưa nạn nhân vào điều hòa với nhiệt độ thấp ngay sau khi tiếp xúc với nhiệt độ nắng nóng ngoài trời sẽ dễ bị nhiễm lạnh đột ngột, cần lau khô mồ hôi và làm mát cơ thể từ từ.

 

  • Trường hợp nạn nhân rơi vào trạng thái hôn mê, không uống được nước hoặc có biểu hiện nôn liên tục, sốt tăng cao, kèm theo các triệu chứng: đau bụng, đau ngực, khó thở… lúc này cần phải nhanh chóng chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Trong quá trình di chuyển vẫn liên tục chườm mát cho nạn nhân.
  • Tại các cơ sở y tế, nạn nhân sẽ được nhận viên y tế thực hiện các biện pháp hỗ trợ.
  1. Hậu quả của say nắng, say nóng

Khi thân nhiệt (nhiệt độ cơ thể) tăng sẽ dẫn đến quá trình đào thải mồ hôi bị tăng lên để giải phóng bớt nhiệt lượng, điều này làm cơ thể mất đi một lượng nước lớn, nếu không được bù kịp thời sẽ dẫn đến hậu quả: giảm khối lượng tuần hoàn gây trụy tim mạch, rối loạn điện giải nặng có thể gây tử vong. Một yếu tố khác có thể bị ảnh hưởng khi nhiệt độ cơ thể tăng cao, gây rối loạn hoạt động chức năng của nhiều cơ quan trọng yếu như: tim mạch, hô hấp, thần kinh…

  • Phù do nhiệt

Triệu chứng xuất hiện khi chúng ta thay đổi môi trường, thời tiết như khi thời tiết nắng nóng hơn nhiều so với thường ngày, ở trong phòng máy lạnh lâu và đột ngột di chuyển ra môi trường nắng nóng.

Biểu hiện của bệnh là phù ở phần thấp cơ thể như ở mắt cá, bàn chân.

Nguyên nhân là do mạch máu giãn ra để thải nhiệt, gây ra phù.

Sau khi cơ thể thích nghi trong thời gian vài giờ hay một vài ngày thì triệu chứng sẽ mất đi. Trong trường hợp triệu chứng không mất đi, chúng ta có thể kê cao chân khi ngủ để mạch máu lưu thông bình thường.

Có nhiều người uống thuốc lợi tiểu để giảm phù, điều này không có lợi mà còn gây hại thêm cho cơ thể vì làm tăng tình trạng mất nước của cơ thể.Vì về cơ bản, thời tiết nắng nóng làm cơ thể mất nước, mà chúng ta lại dùng thuốc lợi tiểu thì sẽ làm cơ thể mất nước nhiều hơn.

  • Phát ban do nhiệt

Tình trạng phát ban do nhiệt xuất hiện do những vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hay nhiệt độ cao bên ngoài dễ bị kích thích làm nổi mẩn ngứa, mề đay. Sau một thời gian sẽ phục hồi, không cần điều trị đặc hiệu.

 

Nếu bị ngứa nhiều có thể dùng các loại thuốc kháng dị ứng thông thường, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng.Sau đó, cơ thể sẽ tự điều chỉnh và các triệu chứng sẽ biến mất.

Trường hợp này, chúng ta cần phân biệt với bỏng. Bỏng là do chúng ta tiếp xúc ánh nắng lâu hơn, các vùng da bị đỏ, sưng rộp.

  • Chuột rút do nhiệt

Bệnh thường xuất hiện ở những người lao động nặng hay những vận động viên phải tập luyện với cường độ cao. Trong khi cơ thể đang vận động và sinh nhiệt, gặp nhiệt độ môi trường cao sẽ dễ gây ra chuột rút do nhiệt.

Bệnh nhân có biểu hiện: đau ở các bắp thịt, đặc biệt ở các bắp đùi, cẳng chân. Các triệu chứng đau xuất hiện là do khi hoạt động nặng, các cơ phải làm việc liên tục đi kèm cơ thể bị mất nước và muối qua mồ hôi quá nhiều, dẫn đến tình trạng co thắt cơ

Nếu gặp các triệu chứng trên, chúng ta có thể sử dụng các loại thuốc giảm đau thông thường, nghỉ ngơi, di chuyển đến nơi thoáng mát, bù nước có muối khoáng.

Lưu ý khi bù nước không sử dụng nước lọc vì không thể đáp ứng nhu cầu mất muối và nước của cơ thể. Dùng nước có muối khoáng như các dung dịch nước điện giải trị tiêu chảy, nước chanh có pha muối, đường…

Sau khi nghỉ ngơi, bù nước các triệu chứng sẽ hết.

  • Ngất xỉu do nhiệt

Những người đi du lịch trong mùa hè, phải đi ngoài nắng, leo núi, di chuyển nhiều… thường gặp tình trạng mất muối và nước. Đến một giai đoạn nào đó việc mất muối và nước quá nhiều nếu không bổ sung kịp sẽ làm nước trong lòng mạch máu giảm đi, làm giảm huyết áp, đặc biệt ở tư thế đứng.

Do đó, làm giảm lưu lượng máu lên não gây triệu chứng ngất xỉu.

 

Trong trường hợp này, cần để người bị ngất xỉu nằm đầu thấp, di chuyển đến vùng có không khí thoáng mát, nới rộng áo quần, bù nước có muối khoáng, theo dõi khoảng 30 phút, nếu ổn định thì không cần đến bệnh viện.

  • Kiệt sức

Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng mất muối và nước kéo dài. Bệnh nhân không chỉ là ngất xỉu thông thường, mà kèm theo các dấu hiệu của triệu chứng thần kinh như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, nôn ói…

Bệnh này nếu chúng ta sơ cứu kịp thời, ngưng các hoạt động hiện tại, đến được môi trường thoáng mát thì cơ thể sẽ phục hồi hoàn toàn. Nếu vẫn tiếp tục hoạt động hay không thể di chuyển qua môi trường khác sẽ dẫn đến hiện tượng sốc nhiệt. Sốc nhiệt là thể bệnh nặng nhất của các bệnh lý do tăng nhiệt độ gây ra.

Sơ cứu người bị kiệt sức do nhiệt giống như chuột rút hay ngất xỉu do nhiệt nhưng phải theo dõi kĩ lưỡng hơn.

Ngoài ra, có thể dùng các loại khăn lạnh chườm vào các vùng trên cơ thể có nhiều mạch máu như trán, lưng, nách, bẹn… để hấp thu nhiệt nhanh, giúp cơ thể thải nhiệt nhanh hơn, cố gắng cho người bị nạn uống càng nhiều nước càng tốt.

Trong vòng từ 30 phút đến 1 giờ mà triệu chứng không được cải thiện (đau đầu, nôn ói, chóng mặt nhiều hơn…) thì nên đưa đến bệnh viện.

Tổng hợp từ nhiều nguồn.

Phòng khám Quốc tế EXSON
722 Sư Vạn Hạnh, P12, Q10.
Điện thoại: 028 38 570 670