Bạn biết gì về Say nắng, Say nóng? Dấu hiệu nhận biết như thế nào?

Say nắng, say nóng là những hiện tượng thường gặp trong mùa hè, đặc biệt trong những ngày nắng nóng cao điểm, nhiệt độ tăng cao đột ngột, làm cơ thể tăng thân nhiệt nặng cộng với mất nước toàn thể rất nặng dẫn đến sốt nhiệt là loại bệnh có tỷ lệ tử vong tương đương đột quỵ do tim hay đột quỵ do não.

 

Hiện tượng này xảy ra khi nhiệt độ cơ thể tăng lên do rối loạn trung tâm điều hòa thân nhiệt, giãn mạch, mất nước qua mồ hôi. Các biểu hiện của say nắng, say nóng có thể tùy theo mức độ tăng thân nhiệt và thời gian.

Bị say nắng, say nóng không chỉ khiến chúng ta mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu… mà còn có khả năng dẫn đến đột quỵ, nếu không được xử trí kịp thời có thể để lại những di chứng thần kinh không hồi phục, thậm chí tử vong. Vậy dấu hiệu nhận biết và cách xử trí khi bị say nắng say nóng là gì?

  1. Say nắng, say nóng là gì?
  • Say nắng

Khi con người lao động hoặc di chuyển quá lâu dưới thời tiết nắng nóng, nhất là buổi trưa (11h -14h), nhiều tia nắng mặt gay gắt sẽ chiếu thẳng vào vùng cổ gáy (tương ứng với vùng hành tủy của não bộ) một cách liên tục khiến trung tâm điều hòa thân nhiệt của cơ thể sẽ bị chấn động, làm rối loạn việc điều hòa thân nhiệt kèm theo hiện tượng mất nước cấp của cơ thể. Do đó, say nắng thường cho biểu hiện bệnh nặng ngay từ đầu, có thể xuất hiện nhiều dấu hiệu thần kinh sớm khi bị say nắng, rất rõ tổn thương có thể hồi phục hoặc không thể hồi phục. Một số trường hợp có thể bị tụ máu dưới màng cứng và trong não.

  • Say nóng

Say nóng là tình trạng mất nước toàn cơ thể kèm theo sự rối loạn ở trung khu điều hòa thân nhiệt và rối loạn vận mạch. Nguyên nhân là do trung tâm điều hòa thân nhiệt không thích ứng kịp với điều kiện thời tiết xung quanh. Ánh nắng mặt trời và sức nóng chính là 2 tác nhân vật lý với cơ thể.

Khi nhiệt độ ngoài môi trường quá cao, kèm theo việc phải phơi mình quá lâu dưới ánh nắng mặt trời, phải làm việc trong điều kiện nhiệt độ cao, nóng bức (hầm, lò, phòng kín…) hoặc thực hiện các hoạt động thể lực quá sức ở những người trẻ tuổi (chơi các môn thể thao với cường độ cao, làm việc nặng nhọc nhiều giờ…) sẽ dẫn đến hiện tượng: nhiệt lượng sinh ra và nhiệt lượng hấp thu từ môi trường lớn hơn rất nhiều so với nhiệt lượng cơ thể tỏa ra môi trường xung quanh, do đó trong hiện tượng say nóng, chủ yếu là tình trạng mất nước.

Khi hoạt động dưới trong môi trường nhiệt độ quá cao, cơ thể sẽ có các phản ứng để giảm thân nhiệt: các mạch máu ngoại vi sẽ giãn nở để máu dồn nhiều tới da nhằm đào thải được nhiều nhiệt lượng, tăng tiết mồ hôi, tăng bay hơi mồ hôi để hạ nhiệt. Nếu mọi nỗ lực hạ nhiệt của cơ thể vẫn không giảm được sức nóng do môi trường tác động, bên trong cơ thể sẽ xảy ra những biến đổi sinh hóa trầm trọng gây triệu chứng say nóng nguy hiểm.

 

Tóm lại, say nắng thường xuất hiện vào thời điểm giữa trưa, khi ánh nắng mặt trời gay gắt nhất và có nhiều tia tử ngoại, còn say nóng thường hay xảy ra vào buổi xế chiều, thời điểm có nhiều tia hồng ngoại. Hiện tượng say nóng là do trung tâm điều hòa thân nhiệt không thích ứng nổi với điều kiện thời tiết khắc nghiệt xung quanh, còn say nắng mang tính cấp tính hơn do bản thân trung tâm điều hòa thân nhiệt bị chấn động, bị kích thích mạnh do những tia nắng chiếu thẳng vào đầu, cổ, gáy.

  1. Dấu hiệu nhận biết khi bị say nắng, say nóng

Dấu hiệu say nắng ban đầu có thể chỉ là hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu tuy nhiên nặng hơn có thể gây đột quỵ nhiệt. Đột quỵ nhiệt có thể nguy hiểm tới tính mạng hoặc gây tổn thương tới não và các cơ quan nội tạng khác. Do đó, khi phát hiện người thân có dấu hiệu say nắng bạn cần đưa ngay tới bệnh viện gần nhất để cấp cứu và điều trị kịp thời.

Một đặc điểm chung để nhận biết cả say nóng và say nắng đó là đều dẫn đến tình trạng tăng thân nhiệt, nhiệt độ thường trên 41oC.

Bệnh nhân say nắng, say nóng thường có dấu hiệu:

  • Da nóng lúc đầu lấp xấp mồ hôi sau đó khô, mặt đỏ, toàn thân mệt lả, đau đầu nặng, cảm giác khó ở, đôi khi kèm theo nôn mửa và tiêu chảy. Một số triệu chứng khác nặng hơn có thể xảy ra như: giảm khả năng đánh giá đối với mọi việc xung quanh, gặp ảo giác, thay đổi ý thức, nhận thức lẫn lộn, mất định hướng và hôn mê, co giật.

 

  • Các biểu hiện khi bị say nắng, say nóng có thể thay đổi tùy theo mức độ tăng thân nhiệt và thời gian tiếp xúc với nắng của mỗi người. Có thể bắt đầu từ những biểu hiện nhẹ ban đầu, từ từ tiến triển tăng dần, cuối cùng có thể hôn mê, trụy tim mạch thậm chí tử vong. Say nắng có biểu hiện tương tự như say nóng nhưng thường diễn biến nhanh hơn, thường kèm theo các biểu hiện rối loạn thần kinh. Say nắng có thể gây biến chứng não nguy hiểm, liệt, méo miệng, nói ngọng, mất khả năng học và nhớ…

Nếu bạn thấy xuất hiện một trong những dấu hiệu trên nên thực hiện các biện pháp phòng ngừa tại chỗ như uống nước, nghỉ ngơi nơi thoáng mát để tránh mất nước.

Tuy nhiên, các dấu hiện này thường khá nhầm lẫn với một số những bệnh lí khác và khiến bạn chủ quan.Vì thế, nên đi khám hoặc uống thuốc đầy đủ đến phòng tránh bệnh tốt hơn.

Tổng hợp từ nhiều nguồn.

Phòng khám Quốc tế EXSON
722 Sư Vạn Hạnh, P12, Q10.
Điện thoại: 028 38 570 670